Việc nắm vững quy định khoảng cách an toàn trạm biến áp giúp chủ đầu tư, nhà thầu thi công và hộ dân sống ven công trình tránh nguy cơ bị phóng điện cao áp, ngăn ngừa hỏa hoạn và không vi phạm quy định pháp luật.
Việt Nam hiện có hàng chục nghìn trạm biến áp phân phối và truyền tải đang vận hành. Do sự gia tăng mật độ xây dựng, nhiều công trình dân dụng đã vi phạm hành lang bảo vệ an toàn điện. Hiện tượng phóng điện qua không khí có thể xảy ra ngay cả khi con người chưa chạm trực tiếp vào dây dẫn. Hồ quang điện sinh ra ở nhiệt độ hàng nghìn độ C sẽ gây bỏng nặng, tử vong hoặc thiêu rụi tài sản. Việc tuân thủ chính xác các khoảng cách bảo vệ theo Nghị định 14/2014/NĐ-CP là giải pháp bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn cho con người và sự ổn định của lưới điện quốc gia.
Khoảng cách an toàn hành lang trạm biến áp ngoài trời và có rào chắn
Mỗi dạng kết cấu trạm biến áp đòi hỏi khoảng cách bảo vệ riêng nhằm ngăn chặn dòng điện cao áp phóng sang các công trình lân cận.
Đối với trạm biến áp không có tường rào bao quanh, khoảng cách an toàn tính từ bộ phận mang điện gần nhất đến giới hạn hành lang bảo vệ được quy định rõ:
-
Cấp điện áp đến 22kV yêu cầu khoảng cách tối thiểu là 2,0m.
-
Cấp điện áp 35kV yêu cầu khoảng cách tối thiểu là 3,0m.
Đối với trạm biến áp có tường hoặc hàng rào cố định, hành lang bảo vệ được tính từ mặt ngoài của móng bao quanh. Chiều cao hành lang tính từ đáy móng sâu nhất đến điểm cao nhất của trạm cộng thêm khoảng cách an toàn theo chiều thẳng đứng:
-
Điện áp đến 35kV: Khoảng cách an toàn chiều thẳng đứng là 2,0m.
-
Điện áp 110kV: Khoảng cách an toàn chiều thẳng đứng 3,0m.
-
Điện áp 220kV: Khoảng cách an toàn chiều thẳng đứng là 4,0m.
-
Điện áp 500kV: Khoảng cách an toàn chiều thẳng đứng là 6,0m.

Khoảng cách an toàn phóng điện theo cấp điện áp cho phương tiện và thiết bị
Các đơn vị thi công công trình và phương tiện giao thông vận tải khi hoạt động gần trạm biến áp phải giữ khoảng cách tối thiểu để tránh làm phát sinh hồ quang điện.
Nghị định 14/2014/NĐ-CP quy định khoảng cách an toàn tối thiểu từ dây dẫn điện đến điểm gần nhất của thiết bị, máy móc (như cần cẩu, xe xúc) làm việc ven hành lang bảo vệ:
-
Cấp điện áp 110kV đến 220kV: Khoảng cách an toàn tối thiểu là 6,0m.
-
Cấp điện áp 500kV: Khoảng cách an toàn tối thiểu là 8,0m.
Khi dây điện ở trạng thái võng cực đại, khoảng cách đến điểm cao nhất của phương tiện giao thông đường bộ ($4,5\,\text{m}$) được quy định:
-
Cấp điện áp 220kV: Khoảng cách tối thiểu là 3,5m.
-
Cấp điện áp 500kV: Khoảng cách tối thiểu là 5,5m.

Khoảng cách hành lang bảo vệ đường dây dẫn điện trên không
Đường dây dẫn điện trên không nối vào trạm biến áp là khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro va chạm cơ học nếu các công trình xung quanh không tuân thủ khoảng cách tĩnh.
Chiều rộng hành lang an toàn đường dây được giới hạn bởi hai mặt thẳng đứng về hai phía, tính từ dây ngoài cùng khi ở trạng thái tĩnh:
-
Cấp điện áp đến 22kV: Dây bọc yêu cầu 1,0m; dây trần yêu cầu 2,0m.
-
Cấp điện áp 35kV: Dây bọc yêu cầu 1,5m; dây trần yêu cầu 3,0m.
-
Cấp điện áp 110kV: Dây trần yêu cầu 4,0m.
Chiều cao hành lang an toàn tính từ đáy móng cột đến điểm cao nhất của công trình cộng thêm khoảng cách an toàn thẳng đứng:
-
Cấp điện áp đến 35kV: Khoảng cách cộng thêm là 2,0m.
-
Cấp điện áp 110kV: Khoảng cách cộng thêm là 3,0m.
Áp dụng đúng các chỉ số này giúp chủ nhà ven đường dây trung áp tránh được tai nạn điện khi sạt lở hoặc khi vươn ban công, dựng giàn giáo xây dựng.

Quy định xây dựng và vận hành nhà ở ven trạm biến áp
Các chủ công trình xây dựng gần kề hành lang trạm biến áp phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn kỹ thuật để bảo vệ kết cấu hạ tầng điện lực.
Nhà ở và công trình dân dụng ven trạm điện không được làm hư hỏng móng, kè hoặc bất kỳ bộ phận nào của trạm. Công trình xung quanh không được che chắn đường ra vào của xe chữa cháy, không lấn chiếm đường cáp ngầm hay cản trở hệ thống thông gió mát cho máy biến áp. Đồng thời, các hộ dân và cơ sở sản xuất tuyệt đối không xả nước thải hay hóa chất ăn mòn xâm nhập vào móng trạm biến áp. Điều này ngăn ngừa nguy cơ sụt lở móng, chập cháy hệ thống ngầm và kéo dài tuổi thọ vận hành cho thiết bị.
Việc tuân thủ chính xác khoảng cách an toàn trạm biến áp theo đúng quy định pháp luật giúp bảo vệ tính mạng con người, ngăn ngừa nguy cơ cháy nổ tài sản và bảo đảm nguồn điện cho sản xuất. Chủ đầu tư và người dân cần đo đạc kỹ khoảng cách trước khi thi công công trình ven trạm điện.


Bài viết liên quan: