Tiêu chuẩn kiểm tra tủ điện, quy trình và yêu cầu cần biết

Tiêu chuẩn kiểm tra tủ điện không chỉ xem xét hình thức bên ngoài. Quy trình còn có thể gồm kiểm tra kết nối, đo cách điện, kiểm tra chức năng và xác nhận các đặc tính bảo vệ. Bài viết dưới đây từ HT NEXTECH giúp doanh nghiệp hiểu rõ những nội dung cần kiểm tra trước khi đưa tủ vào vận hành.

Tại sao cần kiểm định an toàn cho tủ điện?

Kiểm tra tủ điện giúp phát hiện sai sót trước khi chúng chuyển thành sự cố trong quá trình vận hành. Đây là bước quan trọng với nhà máy, trạm điện, tòa nhà và các hệ thống phân phối điện.

Tuy nhiên, cần phân biệt kiểm tra tủ điện với kiểm định thiết bị điện bắt buộc theo pháp luật. Thông tư 33/2015/TT-BCT quy định kiểm định an toàn kỹ thuật đối với các thiết bị, dụng cụ điện thuộc danh mục phải kiểm định. Phạm vi này không đồng nghĩa mọi vỏ tủ hoặc mọi tủ điện đều phải kiểm định theo cùng một quy trình.

Theo Thông tư này, kiểm định lần đầu được thực hiện trước khi thiết bị thuộc diện kiểm định đưa vào sử dụng. Kiểm định định kỳ được thực hiện trong quá trình vận hành. Kiểm định bất thường áp dụng trong một số trường hợp như sau sự cố hoặc khi có yêu cầu phù hợp.

Với tủ điện hạ áp, việc kiểm tra còn cần gắn với thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng. IEC 61439-1:2020 quy định các yêu cầu chung về điều kiện sử dụng, kết cấu, đặc tính kỹ thuật và xác minh đối với cụm tủ điện hạ áp.

Tiêu chuẩn kiểm tra tủ điện

Để đánh giá chính xác, cần xác định tiêu chuẩn áp dụng trước khi thực hiện kiểm tra. Không nên gom tất cả tủ điện vào một bảng tiêu chí duy nhất.

IEC 61439 – Tiêu chuẩn cho cụm tủ điện hạ áp

IEC 61439 là bộ tiêu chuẩn quan trọng đối với cụm tủ điện và thiết bị đóng cắt, điều khiển hạ áp. Phiên bản IEC 61439-1:2020 đưa ra các yêu cầu chung về kết cấu, đặc tính kỹ thuật và phương pháp xác minh.

Điểm cần lưu ý là IEC 61439-1 không được sử dụng độc lập để xác định sự phù hợp của một cụm tủ. Cần kết hợp với phần tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng trong bộ IEC 61439.

IEC 60529 – Cấp bảo vệ IP của vỏ tủ

IEC 60529 được sử dụng để phân loại cấp bảo vệ do vỏ thiết bị cung cấp. Chỉ số IP gồm hai chữ số chính.

Chữ số đầu tiên thể hiện mức bảo vệ trước vật rắn và bụi. Giá trị càng cao thì mức bảo vệ trước bụi càng lớn. IP6X là mức chống bụi hoàn toàn theo phân loại của tiêu chuẩn.

Chữ số thứ hai thể hiện mức bảo vệ trước nước. Mức IPX4, chẳng hạn, liên quan đến khả năng chống nước bắn từ nhiều hướng. Các cấp cao hơn có yêu cầu thử nghiệm khác nhau.

Vì vậy, không nên ghi đơn giản rằng “tủ ngoài trời phải đạt IP65” cho mọi trường hợp. Cấp IP cần được lựa chọn theo môi trường, vị trí lắp đặt và yêu cầu thiết kế cụ thể.

Tiêu chuẩn về thiết bị đóng cắt

Ngoài cụm tủ, các thiết bị bên trong cũng có tiêu chuẩn sản phẩm riêng. Ví dụ, máy cắt, aptomat và thiết bị đóng cắt hạ áp cần được lựa chọn theo tiêu chuẩn tương ứng với loại thiết bị.

Điều này rất quan trọng khi kiểm tra tủ hoàn chỉnh. Một vỏ tủ đạt yêu cầu không đồng nghĩa toàn bộ cụm tủ đã đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Thiết bị, thanh cái, dây dẫn và phương án lắp đặt đều cần được xem xét.

Quy trình kiểm tra tủ điện gồm những gì?

Sau khi xác định tiêu chuẩn, quá trình kiểm tra cần được thực hiện theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của từng tủ. Các bước dưới đây là những nội dung thường cần xem xét.

Kiểm tra ngoại quan và kết cấu

Đầu tiên, kỹ thuật viên kiểm tra kích thước, cửa tủ, khóa, bản lề, kết cấu khung và các vị trí lắp thiết bị. Vỏ tủ không được có biến dạng ảnh hưởng đến việc đóng mở hoặc lắp đặt. Các mối nối cơ khí cũng cần được kiểm tra. Tấm che, vách ngăn và nắp bảo vệ phải được lắp đúng thiết kế.

Nếu tủ sử dụng ngoài trời, cần kiểm tra thêm các vị trí có nguy cơ tạo đường nước xâm nhập. Gioăng, mái che và các điểm xuyên cáp cần được xử lý phù hợp với yêu cầu cấp IP.

Kiểm tra thiết bị và bố trí bên trong

Tiếp theo là kiểm tra thiết bị theo bản vẽ nguyên lý và bản vẽ bố trí. Mã thiết bị, dòng định mức và vị trí lắp phải phù hợp hồ sơ được duyệt. Khoảng cách giữa các bộ phận mang điện cũng cần được xem xét. Dây dẫn phải được bố trí rõ ràng và có tiết diện phù hợp với thiết kế. Thanh cái là khu vực cần đặc biệt chú ý. Mối nối phải chắc chắn và đúng phương án thiết kế. Các điểm đấu nối lỏng có thể tạo điện trở tiếp xúc cao và gây phát nhiệt khi mang tải.

Kiểm tra mạch bảo vệ và nối đất

Tiếp địa bảo vệ là nội dung không thể bỏ qua khi kiểm tra tủ. Vỏ kim loại và các bộ phận cần liên kết bảo vệ phải được nối đúng thiết kế. Kỹ thuật viên cần kiểm tra dây PE, điểm nối đất và các liên kết giữa những phần kim loại liên quan. Mục tiêu là tạo đường dẫn bảo vệ phù hợp khi xảy ra sự cố chạm điện.

Nội dung đo cụ thể phải tuân theo quy trình kiểm tra và loại thiết bị. Không nên áp dụng một giá trị đo cố định cho mọi tủ điện.

Đo điện trở cách điện

Đo điện trở cách điện giúp đánh giá tình trạng cách điện giữa các phần cần kiểm tra. Giá trị đo phải được đánh giá theo điện áp thử, cấu hình mạch và tiêu chuẩn áp dụng. Trước khi đo, các thiết bị điện tử nhạy với điện áp thử cần được xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu bỏ qua bước này, phép thử có thể gây ảnh hưởng đến thiết bị.

Kết quả đo cần được ghi lại trong biên bản. Đây là dữ liệu quan trọng để so sánh khi bảo trì hoặc xử lý sự cố về sau.

Kiểm tra chức năng vận hành

Sau các kiểm tra cơ bản, cần xác nhận tủ hoạt động đúng theo sơ đồ điều khiển. Các nút nhấn, đèn báo, rơ-le và cơ cấu đóng cắt phải phản hồi đúng chức năng.

Với tủ điều khiển hoặc tủ có liên động, cần kiểm tra từng điều kiện vận hành. Một chức năng bảo vệ không tác động đúng có thể làm thay đổi cách hệ thống phản ứng khi xảy ra sự cố.

Kiểm tra nhiệt và các điểm đấu nối

Sau khi tủ vận hành có tải, việc kiểm tra nhiệt có thể giúp phát hiện điểm đấu nối bất thường. Khu vực phát nhiệt cao hơn đáng kể so với các điểm tương tự cần được kiểm tra nguyên nhân.

Nguyên nhân thường liên quan đến tiếp xúc kém, tải không cân bằng hoặc điều kiện làm việc không phù hợp. Việc đánh giá phải dựa trên dòng tải, thiết kế và điều kiện môi trường.

HT NEXTECH hỗ trợ giải pháp tủ điện theo yêu cầu

HT NEXTECH hướng đến các giải pháp tủ điện được triển khai theo bản vẽ và yêu cầu kỹ thuật của từng công trình. Việc xác định đúng kích thước, thiết bị và môi trường lắp đặt giúp quá trình sản xuất bám sát thiết kế.

Với dự án cần kiểm tra hoặc nghiệm thu, khách hàng nên chuẩn bị bản vẽ, thông số thiết bị và tiêu chuẩn áp dụng. Đây là cơ sở để xác định nội dung kiểm tra thay vì áp dụng một quy trình giống nhau cho mọi tủ.

Đối với các hệ thống thuộc phạm vi kiểm định bắt buộc, doanh nghiệp cần sử dụng tổ chức kiểm định đáp ứng điều kiện theo quy định. Thông tư 33/2015/TT-BCT quy định tổ chức kiểm định phải đáp ứng yêu cầu và đăng ký lĩnh vực hoạt động theo quy định.

Tiêu chuẩn kiểm tra tủ điện cần được xác định dựa trên loại tủ, điện áp, môi trường sử dụng và tiêu chuẩn thiết kế. IEC 61439 là nền tảng quan trọng đối với cụm tủ điện hạ áp. IEC 60529 tập trung vào cấp bảo vệ của vỏ tủ. Các thiết bị bên trong tiếp tục phải đáp ứng tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng.