Các loại tủ điện hạ thế: Phân loại, chức năng & cách lựa chọn

Các loại tủ điện hạ thế đóng vai trò trung tâm trong việc phân phối, điều khiển và bảo vệ hệ thống điện dân dụng – công nghiệp. Việc hiểu rõ từng loại tủ, chức năng và phạm vi sử dụng sẽ giúp chủ đầu tư lựa chọn đúng giải pháp, đảm bảo an toàn, hiệu quả và tối ưu chi phí vận hành lâu dài.

Tủ điện hạ thế là gì?

Trong hệ thống điện Việt Nam, điện năng từ lưới trung áp hoặc cao áp cần được hạ xuống mức điện áp tiêu chuẩn để sử dụng. Theo quy định của EVN, cấp điện hạ thế phổ biến là 0,4kV, tương ứng 1 pha 220VAC hoặc 3 pha 380VAC – 50Hz.

Tủ điện hạ thế là thiết bị được lắp đặt sau trạm biến áp hạ thế, có nhiệm vụ chính là:

• Phân phối điện đến các phụ tải.

• Đóng cắt, bảo vệ hệ thống điện.

• Giám sát và điều khiển thiết bị sử dụng điện.

Phân loại các loại tủ điện hạ thế theo chức năng

Dựa vào mục đích sử dụng, các loại tủ điện hạ thế được chia thành những nhóm chính sau.

Đây là nhóm tủ phổ biến nhất, có nhiệm vụ cấp điện và bảo vệ phụ tải.

• Tủ điện phân phối tổng MSB: Lắp ngay sau trạm biến áp hạ thế, cấp điện cho toàn bộ hệ thống phía sau. Tủ MSB thường thiết kế nhiều khoang như khoang tổng, khoang nhánh, khoang tụ bù, khoang ATS.

• Tủ điện phân phối DB: Lắp sau tủ MSB, phân phối điện đến từng khu vực, máy móc hoặc tủ điều khiển. Thường dùng trong nhà xưởng, tòa nhà, chung cư.

• Tủ điện công tơ: Dùng để đo đếm điện năng tiêu thụ, phục vụ mục đích thương mại hoặc giám sát. Có thể dùng công tơ 1 pha hoặc 3 pha, trực tiếp hoặc gián tiếp qua biến dòng.

• Tủ tụ bù: Có chức năng nâng cao hệ số công suất Cosφ, giảm tổn thất điện năng và tăng hiệu quả vận hành hệ thống.

• Tủ điện ATS: Thực hiện chuyển đổi tự động giữa nguồn chính và nguồn dự phòng, đảm bảo cấp điện liên tục cho phụ tải quan trọng.

• Tủ điện ổ cắm tạm: Dùng tại công trường xây dựng, cấp điện tạm thời cho thiết bị và công nhân thi công.

>>> Xem thêm: Các loại tủ điện hạ thế phổ biến hiện nay & ứng dụng thực tế

Phân loại các loại tủ điện hạ thế theo lĩnh vực ứng dụng

Ngoài chức năng phân phối, nhiều loại tủ điện hạ thế được thiết kế riêng cho từng hệ thống chuyên biệt.

Tủ điện điều khiển công nghiệp

Nhóm tủ này tập trung vào chức năng điều khiển và tự động hóa:

• Tủ điều khiển dây chuyền sản xuất nhà máy

• Tủ điều khiển xử lý nước thải

• Tủ điều khiển nhiệt ẩm trung tâm (tủ AHU)

• Tủ điều khiển bơm cấp thoát nước

• Tủ điều khiển bơm tăng áp

• Tủ điều khiển quạt tăng áp tòa nhà

• Tủ điều khiển chiếu sáng

Tủ điện phòng cháy chữa cháy

Tủ điện PCCC có nhiệm vụ điều khiển bơm chữa cháy, bơm bù áp và đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng khi xảy ra sự cố cháy nổ. Đa phần các tủ này được sơn màu đỏ để dễ nhận diện.

Phân loại tủ điện hạ thế theo kết cấu và vật liệu

Ngoài công năng, kết cấu và vật liệu cũng là yếu tố quan trọng khi phân loại.

Phân loại theo form tủ (mức độ an toàn)

Form tủ thể hiện mức độ ngăn cách giữa các phần mang điện:

• Form 1: Thông dụng trong dân dụng, nhà xưởng nhỏ.

• Form 2a – 2b.

• Form 3a – 3b: Phổ biến cho tủ MSB trong nhà máy, tòa nhà lớn.

• Form 4a – 4b: Mức an toàn cao, thường dùng cho dự án lớn hoặc tủ nhập khẩu.

Phân loại theo vị trí lắp đặt

• Tủ trong nhà:

  • Tủ đặt sàn

  • Tủ treo tường

  • Tủ âm tường

• Tủ ngoài trời:

  • Tủ đặt nền

  • Tủ treo cột

Phân loại theo vật liệu vỏ tủ

Cách lựa chọn các loại tủ điện hạ thế phù hợp cho công trình

Việc lựa chọn đúng loại tủ điện hạ thế giúp hệ thống vận hành ổn định và tiết kiệm chi phí.

Khi lựa chọn, cần xem xét:

• Mục đích sử dụng (phân phối hay điều khiển)…

• Công suất và dòng tải.

• Môi trường lắp đặt (trong nhà, ngoài trời, ẩm, bụi).

• Yêu cầu an toàn và tiêu chuẩn kỹ thuật.

• Khả năng mở rộng trong tương lai.

Ví dụ:

• Nhà máy lớn nên dùng tủ MSB form 3B trở lên.

• Chung cư, văn phòng phù hợp tủ DB và tủ âm tường.

• Khu vực ẩm nên ưu tiên tủ inox hoặc tủ có IP cao.

>>> Xem thêm: Quy trình lắp đặt tủ điện hạ thế đúng chuẩn kỹ thuật 100%

Những lưu ý quan trọng khi thiết kế và lắp đặt tủ điện hạ thế

Để các loại tủ điện hạ thế hoạt động bền bỉ và an toàn, cần lưu ý:

• Tuân thủ tiêu chuẩn IEC và TCVN.

• Bố trí thông gió hợp lý, tránh quá nhiệt.

• Đảm bảo hệ thống tiếp địa đạt yêu cầu.

• Ghi nhãn dây và thiết bị rõ ràng.

• Kiểm tra, bảo trì định kỳ sau khi vận hành.

Các loại tủ điện hạ thế không chỉ khác nhau về tên gọi mà còn khác biệt rõ rệt về chức năng, kết cấu và phạm vi ứng dụng. Việc hiểu đúng và lựa chọn phù hợp từng loại tủ sẽ giúp công trình vận hành an toàn, ổn định và tiết kiệm chi phí lâu dài. Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án thực tế, HT NEXTECH khuyến nghị chủ đầu tư nên ưu tiên thiết kế tủ điện đúng tiêu chuẩn và lựa chọn đơn vị có năng lực kỹ thuật để đảm bảo hiệu quả vận hành bền vững cho cả công trình dân dụng lẫn công nghiệp.